شناسايى آنها وقت بسيار كه بر نا آشنايان به اين قبيل كارها ابداً قابل تصور نيست صرف شده است . در فصل دوم آثار فقهى مشتمل بر غنا از فقيهان سده يازدهم تا اين زمان معرفى و جايگاه بحث غنا در آنها نشان داده شده است . از آنجا كه متن اقوال فقيهان تا پايان سدهء دهم در بخش سوم اين مجموعه درج شد اين كتابشناسى از آغاز سده يازدهم آغاز شده است . به دلايل اين امر پيشتر در مقدمهء اين مجموعه و مقدمهء بخش سوم اشاره كرده‌ايم . در اين فصل كتابها به ترتيب تاريخ وفات مؤلفان تنظيم شده و آثار مشتملِ عالمانِ در قيد حيات به ترتيب الفبايى نام كتابها مرتّب شده و القاب مؤلَّفان معاصر به دلايلى مطلقاً حذف شده است . البته شروح و حواشى مكاسب شيخ انصارى ( قدّس سرّه ) ذيل مكاسب معرفى شده است آن هم به ترتيب تاريخ وفات مؤلفان آنها و با شماره ، تا از ساير آثار كه با دايرهء سياه مشخص شده‌اند متمايز باشند . سپس آثار مؤلفان معاصر و در قيد حيات به ترتيب حروف الفبا آورده شده است . گفتنى است كه از ذكر پاره اى حواشى و شروح تنكمايهء مكاسب كه ثمرى جز تباهى عمرِ خواننده ندارد رخ برتافته‌ايم . همچنين برخى از حواشى مكاسب هنوز چاپ نشده است كه براى آگاهى از آنها مىتوان به مقالهء « پژوهشى در آثار و تأليفات شيخ مرتضى انصارى » ( آينهء پژوهش ، ش 72 ، ص 89 601 ) مراجعه كرد . البته بسيارى از شروح معتبر مكاسب هم مشتمل بر مكاسب محرّمه نيست كه به اين دليل در اين فصل ذكرى از آنها نرفته است . اين را هم بيفزاييم كه در بسيارى از مواضع كتابهاى فقهى فقط اشاره اى به حرمت غنا شده است بدون اينكه درباره اش بحث شود مانند بحث اذان و قراءت نماز كه ذكر اين مواضع فايده اى نداشت . بنا بر اين آنچه در اين كتابشناسى آمده است مواردى است كه فقيهان از غنا بحث كرده‌اند خواه بتفصيل و خواه به اجمال .